آفتاب پسته‌زار

شعر و نوشته‌های مهدی حسنی باقری

وبلاگ نويسی و ظرفيت‌های جديد در توسعه سياسی ايران( بخش اول)

وبلاگ نویسی و ظرفیت های جدید در توسعه سیاسی ایران

بخش اول

مقدمه

     هنگامی که در دهه60 میلادی«مک لوهان» اصطلاح «دهکده جهانی » را به کار برد کمتر کسی تصور درست و واقعی از آن داشت. در حقیقت وی به چیزی اشاره کرده بود که هنوزتمامی ابعاد  آن روشن نشده بود.البته در آن زمان وسایل ارتباط جمعی معمولی افق آن را پدیدار ساخته بودند.

وقتی  پدیده ای به نام اینترنت ظهور کرد، بیش از هرچیزدیگری دهکده جهانی را تداعی کرد. فاصله و زمان از میان رفت و ارتباطات نا باورانه چنان سریع و آسان شد که انگار فاصله تهران با نیوروک ، لندن با توکیو و... چیزی در حد یکی دو کوچه بیشتر نیست. و به این ترتیب جهانی  شدن به عنوان در هم تنیدگی و فشردگی زمان و مکان تعریف گردید.

   اینترنت به عنوان یک رسانه و فضایی برای تعامل و گفتگو در دل خود امکانات زیادی  برای ارتباطات فردی و گروهی دارد. روزنامه های الکترونیکی، چت روم ها، کنفرانس های از راه دور و...از جمله این موارد می باشند.

   وبلاگ  عرصه جدیدی  است که فضایی خاص را برای تعامل و ارتباط با دیگرا ن در محیط مجازی فراهم کرده است.وبلاگ  از دو واژهwebوlog به معنای به اشتراک گذاشتن وب ( صفحات اینترنتی) تشکیل شده است . هر وبلاگ یک صفحه از یک روزنامه است که در ابعاد جهانی و با خوانندگان جهانی منتشر می شود. وبلاگ نویسی یکی از زمینه هایی است که جهان اینترنت ایجاد کرده است و عمده ترین ویژه گی آن انتشار یادداشت های شخصی با انگیزه های گوناگون می باشد. بنابراین می توان وبلاگ را به نوعی یک دفترچه یادداشت شخصی با انگیزه مطالعه عمومی دانست.وبلاگ یک فضای مجازی تر در عالم مجازی اینترنت است و محصول رشد درونی ارتباطات در دنیای وب .

    وبلاگ و وبلاگ نویسی در ایران پدیده ای نوظهور است و ویژگی اصلی آن مرتبط بودن با نسل جوان می باشد. با اینکه ضریب نفوذ اینترنت در ایران در بهترین حالت چیزی حدود 7 الی 8 درصد می باشد اما تعداد وبلاگ های ایجاد شده (700هزار) ایران را به عنوان پایتخت وبلاگ نویسی در جهان معرفی کرده است.

   وبلاگ ایرانی نوع خاصی از وبلاگ است که با کاربرد خاص آن شناخته می شود .بعضی از صاحب نظران اعتقاد دارند هم اکنون وبلاگ ها در ایران به بزرگترین آموزش دهنده رواداری و دموکراسی و رشد فردیت تبدیل شده اند.

   امروزه ردپای وبلاگ های ایرانی را در همه عرصه ها مخصوصا سیاست می توان دید. در این زمینه بعضاو در نبود فضای آزاد برای رسانه های مستقل ، نقش رسانه را نیز ایفا می کنند. اکنون اهمیت این پدیده در جامعه ایران به حدی رسیده است که در مواردی مانند «پرونده وبلاگ نویسان زندانی» آن را به عنوان یکی از مسائل روز جامعه مورد توجه همه قرار داده است.

   یکی از جنبه های سیاسی وبلاگ در ایران  نقش آن در تحولات سیاسی وبه طور اخص در فرایند توسعه سیاسی است. سئوالی که در اینجا مطرح می شود این است که  وبلاگ  به عنوان یکی از جلوه های پدیده جهانی شدن چه نقشی در توسعه سیاسی ایران در شرایط امروزی دارد؟پاسخ این پرسش که در حقیقت فرضیه این پژوهش نیز می باشد این است که: وبلاگ و وبلاگ نویسی  در مواردی مانند:(1)زمینه سازی برای ایجاد فضای تعامل و گفتگو بنا بر ویژگی های فنی و تخصصی وبلاگ؛(2)ورود تشکیلات وبلاگ نویسان از عرصه مجازی به دنیای واقعی؛ (3)ایفای نقش رسانه ای؛ (4) حضور وبلاگ ها در عرصه عمومی؛(5)ایجاد وبلاگ های جمعی و(6)تعامل با حکومت ؛ در فرایند توسعه سیاسی و ایجاد فضا برای آن نقش ایفا می کند.

   فرض ما در این پژوهش حیطه تاثیر گذاری وبلاگ ها در کاربران اینترنت به عنوان طبقه نخبه و اشاعه آن در جامعه می باشد.

   تا کنون تعاریف زیادی از سوی اندیشمندان سیاسی از توسعه سیاسی به عمل آمده است. علیرغم تفاوت هایی که در این تعاریف موجود می باشد می توان نقاط اشتراک آنها را در این موارد ذکر کرد: مشروعیت، رقابت، و مشارکت سیاسی. به عبارت دیگر گسترش و عمومیت یافتن مشارکت سیاسی به طور ضمنی یا صریح به عنوان معیارهای اساسی رشد، توسعه یا مدرنیزاسیون سیاسی  ذکر شده است. بر همین مبنا توسعه سیاسی مد نظر در این پژوهش به معنای روندی در نظر گرفته شده است که منتج به طرح ، گسترش و تعمیق مشارکت سیاسی می شود [i]منظور از مشارکت سیاسی نیز باز بودن نظام سیاسی و تاثیر گذاری رای و نظر مردم در عرصه های گوناگون تصمیم گیری های سیاسی به طور جدی می باشد. در این راستا هرچه که موجب فراهم آمدن این زمینه در جامعه باشد مورد توجه قرار گرفته است. که وبلاگ و وبلاگ نویسی از آن جمله می باشد.

   سازماندهی این مقاله بدین گونه است که ابتدا تلاش می شود تا تعریفی از توسعه سیاسی ارائه گردد .سپس  کلیاتی پیرامون وبلاگ و وبلاگ نویسی در ایران با توجه به تاریخچه ، وبژگی هاو شرایط آن آورده می شود و آنگاه موارد 6گانه ادعایی در فرضیه مورد بحث قرار می گیرد وتلاش می شود تا بر اساس شواهد استخراجی از وبلاگ ها ادعاها اثبات گردد.

   منابع اصلی مورد استفاده در این پژوهش عمدتا وب سایت ها و وبلاگ ها ی موجود در اینترنت بوده است.

 

 



[i] .در ارتباط با تعاریف گوناگون توسعه سیاسی می توان به این کتاب مراجعه کرد: دکتر عبدلعلی قوام ، چالش های توسعه سیاسی ،انتشارات قومس

وسعه سیاسی ایران